
آشنایی با کار خاک شناس ، چگونه خاک شناس شوم؟
خاک، ترکیب پیچیده ای است که در شاخه های مختلف از علوم، مورد بررسی قرار میگیرد. کار خاک شناس عمدتا بررسی جنبه های زیستی خاک می باشد اما مثلا مهندسان عمران بیشتر به مسایل فیزیکی خاک از جمله درجه سختی آن می پردازند.
از سوی دیگر خاکها سیستمهای اکولوژیکی فعالی هستند که وظیفه نگهداری گیاهان را بر عهده دارند و تامین کننده آب و مواد غذائی برای گیاهان می باشند و از سوی دیگر هوای لازم برای نگهداری و رشد انبوه میکروارگانیسم هائی که در چرخه ماده های حیاتی دخالت دارند، بوسیله خاک تامین می شود.
از دید مهندسین کشاورزی یا خاک شناسان، خاک یک ترکیب پیچیده از ماده های بیوژئوشیمیائی محسوب میشود. متخصصین خاک شناسی سعی می کنند تا حد امکان شرایطی را فراهم کنند تا گیاهان در آن امکان رشد و نمو یابند و از این طریق نه تنها امنیت غذائی ملتها را تامین کنند بلکه جلوی سیلابها و طوفان ها نیز گرفته شود و از بروز خسارات ناشی از بلایای طبیعی که به استفاده بی رویه انسان ها از طبیعت برمی گردد جلوگیری گردد.
از نظر لغوی خاک شناسی، دانش مطالعه و طبقه بندی خاک بر اساس خصوصیات فیزیکی (مانند بافت یا ساختمان(، شیمیایی (مانند هدایت الکتریکی محلول خاک و میزان سدیم موجود) و زیستی آن است. دانش خاک شناسی، خاک را به عنوان ترکیب طبیعی بسیار پیچیده، که از هوازدگی فیزیکی و بیوشیمیایی سنگ ها بوجود آمده مورد بررسی قرار میدهد.
یک خاک شناس، خاک را به عنوان یک ترکیب مطالعه میکند و کاربردهای آن را مد نظر قرار نمیدهد. خاک شناسی به ما کمک میکند بهترین کاربرد ممکن را برای خاکهای مناطق مختلف تعیین نماییم، از آن حفاظت کنیم و کیفیت آن را افزایش دهیم. علاوه بر این،خاک شناسیشیوههای کشت بدون خاک گیاهان را نیز در بر میگیرد. پژوهشگران رشته خاک شناسی با بررسی مواد و شرایط مورد نیاز زندگی گیاهان، امکان رشد گیاه در محیطهای بدون خاک را فراهم میکنند.
وظایف خاک شناس
کارشناسان خاک شناس میزان مواد غذایی موجود در خاکهای مناطق مختلف را بررسی میکنند و بهترین راه افزایش میزان مواد مورد نیاز و کاهش آثار سوء موادی که میزان آن از حد طبیعی بیشتر است را بیان میکنند و در صورتیکه خاک از لحاظ مواد غذایی متعدد دچار کمبود باشد، راه حلهای ترکیبی (مانند کود فسفات آمونیوم)ارایه میدهند.
خاک شناسان میتوانند با شیوههای غیر عادی، مثلاً با اضافه نمودن گچ به خاک سدیمی و شستشوی مداوم آن، ساختار شیمیایی و با شخم مناسب و اضافه نمودن کودهای گیاهی به خاک، ساختار فیزیکی آن را بهبود بخشند. آنها گیاهان و جاندرانی را که میتوانند باعث بهبود کیفیت خاک از نظر شیمیایی یا فیزیکی شوند را براساس نوع خاک پیشنهاد میکنند. مثلاً برای خاکهایی که دارای کمبود نیتروژن هستند شبدر یا یونجه پیشنهاد میکنند و برای خاکهایی که به شدت فشرده شدهاند ولی ساختار شیمیایی مناسبی دارند کرم خاکی پیشنهاد میکنند
شرایط محیط کار خاک شناس
یک متخصص خاک شناسی ممکن است در یک کارخانه تولید کود فعالیت کند که در این صورت بیشتر وقت خود را در کارخانه می گذراند و یا اینکه در آزمایشگاه های خاک شناسی مشغول آزمایش نمونه های مختلف خاک و اعلام نظر در خصوص ویژگی های آن باشد.
همچنین خیلی از مواقع مهندس خاک شناس (مهندس کشاورزی)برای بررسی خاک یک منطقه، به آنجا سفر کرده و در محل مورد نظر اقدام به تحقیق و بررسی و در صورت نیاز نمونه برداری می کند.
تحصیلات لازم برای ورود به شغل خاک شناسی
فارغ التحصیلان انواع گرایش های مهندسی کشاورزی به ویژه مهندسی کشاورزی گرایش خاک شناسی می توانند وارد این شغل شوند.
شخصیت شناسی خاک شناس
به طور کلی همیشه افراد موفقی از تیپ های شخصیتی مختلف در تمام مشاغل هستند و نمی توان دقیقا اعلام کرد که فقط تیپ های شخصیتی خاصی هستند که در این شغل موفق می شوند. اما طی تحقیقاتی که صورت گرفته تیپ های شخصیتی ای که برای این شغل معرفی می شوند، عموما این کار را بیشتر پسندیده و رضایت شغلی بیشتری در آن داشته اند.
شخصیت شناسی خاک شناس بر اساس تست MBTI
ISTP این تیپ شخصیتی دوست دارد بداند چیزهای مختلف چطور عمل می کنند و به جزئیات توجه زیادی دارد.
شرایط استخدام خاک شناس و بازار کار آن
همچون بسیاری از دیگر فارغ التحصیلان رشته مهندسی کشاورزی (گرایش های مختلف) شما می توانید در سازمان ها و شرکت های حوزه کشاورزی و منابع طبیعی همچون شرکت خدمات مهندسی آب و خاک کشور، شهرداری ها، وزارت جهاد کشاورزی و سایر سازمان ها و شرکت های مرتبط مشغول به کار شوید. در صورت استخدام در یک سازمان دولتی نیز با کسب تجربه بیشتر به سمت های مدیریتی و نظارتی در این بخش می توانید دست یابید.
استخدام خاک شناس بیشتر در مراکز آموزشی (هنرستان های کشاورزی، دانشکده های کشاورزی، آموزشکده های کشاورزی، مراکز آموزش کشاورزی و…) مراکز پژوهشی، شامل مؤسسه تحقیقات خاک و آب و کشور و بخشهای وابسته به آن در مراکز استانها، سایر ادارات دولتی و نیمه دولتی (سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کل کشور و ادارات منابع طبیعی استان ها، سازمان بوستان ها و فضای سبز استان ها و شهرستان ها، سازمان حفاظت محیط زیست و اداره های کل آن در استان ها و…) بخش غیردولتی شامل آزمایشگاه های خصوصی تست خاک و شرکت های تولید و توزیع کود شیمیایی و گیاهی و … می باشد.
بدیهی است در هر حال دانشآموختگان کارآفرین و خلاق خاک شناسی باید در پی آفرینش فرصت های کاری نو برای خود و دیگران باشند و با توجه به بازار کار نامساعد این رشته، به جای چشم داشتن به آگهی استخدامی سازمان ها و شرکت های بزرگ و کوچکی، با مطالعه و بررسی روش های جدید تولید و ایجاد خاک های خاصلخیز در دنیا و تولید گیاهان مختلف به دنبال نوآوری و ایجاد مشاغل جدید باشند.
برخی از مشکلات شاغلین این حوزه عبارتند از :
-
بسیار محدود بودن فرصت های اشتغال در برخی گرایش ها به خصوص در بخش دولتی
-
دولتی بودن اکثر بخش های حوزه کشاورزی و عدم فراهم سازی زمینه برای ورود گسترده بخش خصوصی
درآمد خاک شناس در برخی از کشورهای دنیا
آمریکا -متوسط درآمد سالیانه در این شغل ۷۱.۰۹۰ دلار (متوسط درآمد سالانه مهندسان ۸۳.۳۴۰ دلار و برای همه مشاغل۳۳.۸۴۰ دلار) در سال۲۰۱۰ و مطابق با آخرین آمارها در سال ۲۰۱۳، ۷۴,۰۰۰ دلار بوده است.
استرالیا - متوسط درآمد سالانه مهندسان کشاورزان ۸۸.۵۰۰ دلار (قبل از کسر مالیات) می باشد.
انگلستان – متوسط درآمد سالانه در این شغل برای افراد تازه کار بین ۳۰.۵۰۰ تا ۳۸.۰۰۰ دلار، مهندسان با تجربه بین ۳۹.۵۰۰ تا ۵۳.۵۰۰ دلار و برای مهندسان خبره تا ۶۱.۰۰۰ دلار می باشد.